Vlaardingse toiletmoord 950 jaar geleden: ‘Godfried met de Bult werd in achterste gestoken’

De Vlaardingse toiletmoord is een van de meest iconische moorden uit de geschiedenis van Nederland. De moord is gepleegd op de machthebber van Graafschap Holland, het huidige Zuid- en Noord-Holland, Godfried met de Bult. Hij werd zo genoemd wegens de bochel waar hij gedurende zijn leven mee te maken had.

‘Gewoonte om ’s nachts zijn behoefte te doen’

“Waarschijnlijk is de moord met een speer gepleegd”, vertelt schrijver Kees Nieuwenhuijsen. Hij schreef een boek over de moord op Godfried met de Bult en staat op de Markt in Vlaardingen met een replica van de speer in zijn hand. “Ze wisten dat hij de gewoonte had om ’s nachts zijn bed uit te gaan om zijn behoefte te doen.”

“Hij is op dat toilet gaan zitten en de moordenaar heeft dat moment afgewacht”, vertelt Nieuwenhuijsen. Volgens de verhalen heeft de moordenaar met zijn speer het toilet in gestoken, terwijl Godfried zijn behoefte deed. “Daar hebben ze Godfried nog verzorgd, maar het had geen zin. Zeven dagen later is hij overleden aan zijn verwondingen.”

Kees Nieuwenhuijsen met zijn speer in de buurt van het vermeende plaats delict | Foto: Twee

‘Hoge houten toren’

De moord speelt zich af in Flardinga, een dorp dat we nu uiteraard Vlaardingen noemen. Dit dorp is een belangrijke plaats binnen graafschap Holland. “Er wordt beschreven dat er rond die tijd een burcht lag. We hebben aanwijzingen dat daar rondom water heeft gelegen”, vertelt de stadsarcheoloog van Vlaardingen Tim de Ridder.

“We vermoeden dat de moord in een hoge houten toren heeft plaatsgevonden. Godfried met de Bult werd in zijn achterste gestoken, dus dat betekent dat hij wat hoger heeft gezeten”, legt De Ridder uit. Aan deze toren zat een zogeheten ‘gemak’ vast, ofwel een klein bijgebouwtje tegen de toren aan. “Dan plonsden de behoeften in de gracht.”

De ridder gaat verder en richt zich op de huidige kaart van Vlaardingen: “Die toren moet uitzicht gehad hebben over heel Vlaardingen. Dan zou de zuidoostelijke hoek van de Vlaardingse kerkheuvel de meest logische plek zijn van zo’n toren.”

Een reconstructie van Vlaardingen uit 1018 op basis van archeologische vondsten | Foto: Twee

Politieke impact

De moord op Godfried met de Bult was niet alleen iconisch wegens het ongebruikelijke plaats delict. De steekpartij heeft ook een grote politieke impact. “Godfried was steenrijk en had een heel groot leger. Hij was een gevreesde veldheer”, legt Nieuwenhuijsen uit. “Toen hij vermoord was, ging er een schok door alle adel van Europa. Iedereen kende hem.”

Na de moord op Godfried staan nieuwe leiders van graafschap Holland op. Zij kwamen hun land verdedigen tegen andere kapers die op de kust lagen. Want wat als deze moord niet had plaatsgevonden? “Dan had misschien het graafschap Holland geëindigd met bestaan en waren we onderdeel geworden van het bisdom van Utrecht”, vertelt de stadsarcheoloog.

“Dan had Vlaardingen een wingewest geweest voor de stad Utrecht”, sluit Nieuwenhuijsen af. De moord was dus niet voor niks, maar voor het behoud van Vlaardingen als stad in Zuid-Holland.