Ongezonde groei werd Aanzet fataal, terwijl medewerkers aan de bel trokken

Dit is deel 1 van een serie over het faillissement van stichting Aanzet. In dit deel geeft Twee een overzicht van wat er de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden en hoe het zover heeft kunnen komen dat de stichting failliet is gegaan. In het volgende deel richt Twee zich op de toekomst: wat gebeurt er met de projecten van de stichting en de families door de medewerkers werden geholpen?

Het is het voorjaar van 2023. In een korte periode zijn verschillende mensen ziek geworden of hebben ze ontslag genomen. Vijftien medewerkers bespreken de verslechterde verhouding op het werk. Ze zijn het niet eens met het beleid van de directeur die twee jaar eerder is aangetreden. Ze maken zich zorgen om de organisatie. Vanuit een anoniem mailadres wordt besloten om een mail te sturen naar de Raad van Toezicht (RvT), om hun zorgen te bespreken. “Toen we besloten om de RvT in te lichten, was dat natuurlijk al een hele stap. Omdat we bang waren dat we onze baan kwijt zouden raken”, aldus een anonieme medewerker.

Ondanks de angst besluiten de medewerkers om aan de bel te trekken in de hoop dat er iets gaat veranderen. In de mail, die door Twee is ingezien, wordt beschreven hoe zij hun werk ervaren. “Vanaf het aantreden van mevrouw Berkelaar en het nieuwe managementteam is stichting Aanzet niet alleen enorm gaan groeien qua aantal werknemers, maar ook qua aantal projecten en nieuwe initiatieven. In de praktijk volgt de ene verandering de andere op. Voor veel collega’s gaan deze veranderingsprocessen te snel en hebben wij het gevoel dat wij niet helemaal meegenomen worden in dit proces.” Verschillende gesproken medewerkers missen structuur en voelen zich opgejaagd.

“Ik heb jullie mail ontvangen, deze heeft mij geraakt.” – directeur Barbara Berkelaar

Er volgen vier dagen van radiostilte. De werknemers besluiten een herinneringsmail te sturen. Diezelfde dag, 10 maart 2023, krijgen zij een reactie. Tot hun verbazing komt de beantwoording vanuit directeur Barbara Berkelaar. “Als je klaagt over iemand hogerop, dan is het niet normaal dat je van dezelfde persoon een reactie ontvangt”, vertelt een van de medewerkers hierover. Berkelaar opent haar mail met: “Ik heb jullie mail ontvangen, deze heeft mij geraakt.” Berkelaar geeft aan in deze mail, die Twee heeft ingezien, dat de Raad van Toezicht een gesprek in zou gaan plannen met haar erbij.

De medewerkers geven aan dit gesprek niet samen met Berkelaar te willen voeren, maar alleen met de Raad van Toezicht. Weer reageert de directeur. “Ik stel jullie daartoe graag in die gelegenheid en zal niet bij het gesprek aanwezig zijn”, wordt geschreven in de mail. Ook maakt ze van de gelegenheid gebruik om aan te geven dat er een kennismakingsgesprek plaats zal gaan vinden met een onafhankelijk vertrouwenspersoon. De directeur sluit af: “Tot slot heb ik signalen ontvangen van collega’s die het jammer vinden dat de mail anoniem is verstuurd en hebben laten weten dat als zij tegen dingen aan zouden lopen dit direct zou melden.”

“Dit kan niet. vijf jaar geleden was het nog zo'n prachtige organisatie én financieel gezond. Wat is er gebeurd?” - Oud-directeur Marry Broek

‘Ieder kind een kansrijke toekomst’

Vlaardingse wethouder Jacky Silos: “Ik ken Aanzet, door alle bestuurders en tijden heen, als een organisatie met echt bevlogen mensen. Ze kwamen binnen bij gezinnen waar andere organisaties dat niet voor elkaar krijgen. Het is heel jammer dat dat niet meer voor onze stad beschikbaar is.”

Stichting Aanzet is sinds 1994 actief in het maatschappelijke domein van Vlaardingen en is in de afgelopen jaren uitgebreid naar Maassluis en Schiedam. De stichting werkt nauw samen met scholen in de regio en ontvangt gemeentelijke subsidies om taalachterstanden bij kinderen te helpen voorkomen. In 2021 gaat de stichting verder onder een nieuw systeem met nieuw leiderschap en een missie om te groeien. In korte tijd verslechtert de financiële situatie zodanig dat er intern meermaals aan de bel wordt getrokken. De groei die het bestuur voor ogen is groter dan de toename in gemeentelijke subsidies. Dit leidt tot waarschuwingen en afwijzingen bij subsidieaanvragen.

In 2023 en 2024 nemen het ziekteverzuim en de interne onenigheid toe, wat samenvalt met een verdere verslechtering van de financiële positie van de stichting, zo blijkt uit de jaarrekeningen van de stichting. Uit gemeentelijke stukken blijkt dat delen van de subsidieaanvragen worden afgewezen. De begrote inkomsten zijn daardoor hoger dan de werkelijke inkomsten. Deze en andere financiële tegenvallers zoals een hoog ziekteverzuim vreten aan de reserves.

In 2025 vraagt de stichting faillissement aan. De rechtbank Rotterdam stelt een curator aan die onderzoek doet naar mogelijk financieel wanbeheer. Als reden van faillissement geeft de stichting het volgende op aan de curator: “Door het teruglopen van de gemeentelijke subsidies, als gevolg van gewijzigd beleid, is Aanzet in de financiële problemen gekomen en is over 2024 een aanzienlijk verlies geleden met een negatief eigen vermogen tot gevolg. De vooruitzichten voor 2025 waren eveneens slecht. Verder zouden een gewijzigde cao en het uitvallen van de bestuurder per augustus 2024 een rol hebben gespeeld. Ook heeft Aanzet te maken gehad met een hoog ziekteverzuim van ongeveer 30 procent.”

“Ieder kind verdient een kansrijke toekomst. Daarom streeft Aanzet naar gelijke kansen voor alle kinderen zodat zij vanuit zelfbewustzijn en zelfstandigheid hun talenten actief kunnen inzetten in de maatschappij.”- Visie van Stichting Aanzet, jaarverslag 2023

Stichting Aanzet ontvangt jaarlijks miljoenen euro’s, waarvan een groot deel bedoeld is om peuters gelijke kansen te geven. Kinderen die het gevaar lopen een taalachterstand te ontwikkelen krijgen hulp vanuit Stichting Aanzet. Volgens het Centraal Bureau Statistiek wordt er rekening gehouden met risicofactoren als: het opleidingsniveau van de ouders, of er schulden zijn en wat het herkomstland is van de moeder. Om de taalverschillen recht te trekken leren kinderen Nederlands bij de medewerkers van de stichting en wordt er opvoedondersteuning aangeboden. In 2023 schrijft de stichting actief te zijn geweest op 38 basisscholen. Duizenden ouders en kinderen in de regio hebben direct te maken gehad met medewerkers van de stichting. Grote projecten waren onder meer Peutertoeleiding, de Boekfiets, Skills Safari en Petje af.

De Boekfiets van stichting Aanzet | Foto: stichting Aanzet

Waarop baseren wij ons?

Twee deed de afgelopen maanden onderzoek naar het faillissement van Stichting Aanzet. Twee interviewde negen werknemers, verantwoordelijk wethouder Jacky Silos van Vlaardingen, oud-directeur Marry Broek van de stichting, de vakbonden CNV en FNV, de Arbeidsinspectie en stelde vragen aan drie gemeentes en de hoofdverantwoordelijken bij stichting Aanzet. Zij deelden hun ervaringen over de interne veranderingen. Twee maakte gebruik van de Wet Open Overheid om documenten bij drie betrokken gemeenten op te vragen. Twee kreeg inzicht in meer dan 700 documenten; onder meer gespreksverslagen, mailwisselingen en whatsapp gesprekken van wethouders. De publieke financiële documenten van de stichting zijn gebruikt om een financieel beeld te schetsen. Daarnaast maakt Twee gebruik van de verslagen die periodiek door de curator (de advocaat die toezicht houdt bij het faillissement) worden opgesteld. Twee bemachtigde ook interne mailwisselingen van de stichting en een medewerkersenquête. De verzamelde informatie is verwerkt tot een reconstructie die hieronder volgt.

In het verhaal gaat het meermaals over de verantwoordelijke bestuurders van de stichting: directeur Barbara Berkelaar en de Raad van Toezicht. Zij zijn meermaals benaderd voor wederhoor, maar hebben aangegeven Twee niet te woord willen staan.

Anonimisering: Veel van de geïnterviewde medewerkers van stichting Aanzet willen niet met naam genoemd worden. Hun namen zijn wel bij de redactie bekend. De voornaamste reden is dat zij dit vanwege een geheimhoudingsclausule onwenselijk vinden. Andere medewerkers zijn bang dat het verhaal hen blijft achtervolgen.

RECONSTRUCTIE

Aanzet vóór de koerswijziging

In 1991 begint Marry Broek te werken voor de stichting. De stichting draagt in deze tijd nog de naam stichting OVB Vlaardingen. Het team bestaat uit 12 personen. “Allemaal vrouwen, op de directeur na.” Broek ondersteunt de scholen en leraren in het lesgeven aan kinderen met een ‘niet-Nederlandse’ achtergrond. Ze leert de scholen hoe ze met de kinderen kunnen werken aan de taalontwikkeling. Ze blikt terug: “In de praktijk zat ik soms ook met een groepje kinderen Nederlands te oefenen.” Na het volgen van cursussen en een opleiding ontwikkelt Broek zich tot coördinator. Ze begeeft zich in alle lagen van de stichting.

In 2014 vertrekt de toenmalige bestuurder, de stichting is krap bij kas. Marry Broek wordt naar voren geschoven. Zes jaar lang is Broek de bestuurder van Aanzet. De sfeer is goed: “Sommigen zeiden: ‘het is net familie’. Het was wel een hele fijne organisatie, mensen voelden zich veilig.” In de jaren dat zij de directeursfunctie bekleedt herstelt de organisatie op financieel vlak. Een belangrijke verstandverhouding voor Broek is die met de gemeente; elke drie weken komt ze samen met een ambtenaar om scherp te houden wat er nodig en mogelijk is.

Er is volgens Broek veel onderling vertrouwen ontstaan door veel met elkaar te communiceren: “Ja, ik was wel directeur, maar ze konden altijd binnenlopen en dat deden ze ook.” Het lijkt er in 2020 op dat er meer geld zou komen, maar Broek is bedachtzaam over groeien terwijl de stichting afhankelijk is van de sturing die voortkomt uit subsidies: “die kan altijd minder worden. Dan moet je mensen ontslaan, wat ook weer geld kost.” Er is ook aanleiding voor voorzichtigheid: de stichting krijgt net als de rest van het land te maken met coronamaatregelen.

Verantwoordelijk voor een stichting die afhankelijk is van een subsidie van de gemeente is het belangrijk voor Broek om opties en toekomstbeelden uit te wisselen: “Dat was altijd wel spannend.” Hoe de aanvraag en de organisatie wordt ingericht laat Broek leiden door de vraag in de wijk zelf. Als er meer mensen nodig zijn dan was dat omdat projecten erom vragen: “Ik heb nooit gedacht van ‘ik wil graag tien medewerkers erbij’. In zes jaar tijd groeide de stichting naar 35 medewerkers.

Ze is zuinig en bouwt het liefst een reserve op met minder risico. “Een ander had het anders gedaan, minder overgehouden, misschien met evenveel succes. Maar ik heb gedaan wat ik dacht dat goed was.”

“Ik vind het leuk en belangrijk om ervoor te zorgen dat mensen het beste uit zichzelf kunnen halen.”

Op zoek naar een opvolger

Via een vacature wordt in de zomer van 2020 gezocht naar een vervanger voor Marry Broek. In de vacature is te lezen hoe de opvolger van Broek een (forse) groei van Aanzet moet kunnen managen en daartoe de organisatie nog verder zal moeten inrichten. Het is 30 november 2020 en op de sociale media van de stichting wordt een video geplaatst samen met Marry Broek en haar vervanger Barbara Berkelaar. De video start met Broek die de trap oploopt en vertelt dat ze aan het einde van het jaar gaat stoppen als directeur. “Daarna heb ik een prima opvolgster, denk ik, die Aanzet verder gaat leiden”, zegt de vertrekkende bestuurder.

We zien een beeld van Berkelaar en Broek naast elkaar op een hoge kruk. Berkelaar vertelt wat meer over zichzelf. “Mijn grote passie is inclusie. Ik vind het leuk en belangrijk om ervoor te zorgen dat mensen het beste uit zichzelf kunnen halen.” Aan beide vrouwen worden vragen gesteld.

“Ik ben iemand die geen blad voor de mond neemt.” – directeur Barbara Berkelaar

“Wat maakt jou een geschikte opvolger van Marry?” Berkelaar begint haar antwoord met verklaren dat ze zichzelf niet durft te vergelijken met Marry maar dat ze wel meer kan vertellen over wie Barbara is. “Ik ben iemand die geen blad voor de mond neemt. Ik ben sociaal en betrokken, maar ik ben vooral ook ondernemend. Soms wat gepassioneerd en heel ambitieus.”

In de voorstelvideo samen met Marry Broek vertelt Berkelaar over haar werkverleden. “Ik heb de afgelopen tien jaar met heel veel plezier als bestuurder in de zorg gewerkt.” Berkelaar heeft het hier over haar werk voor stichting Perspektief. Deze stichting werkt met slachtoffers van huiselijk geweld, ex-gedetineerden met veelal psychiatrische achtergrond en daklozen.

Eerdere bestuursperiode onder druk

Uit documentatie en artikelen is te lezen dat stichting Perspektief in de periode dat Berkelaar bestuurder is, in financiële problemen raakt. Dit komt naar voren uit een QuickScan van GGD Haaglanden die in 2019 is uitgevoerd. Na de hervorming van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) in 2015, waarbij wonen en dagbesteding naar gemeenten worden overgedragen, houdt zorgorganisatie Perspektief vast aan hun bestaande visie en werkwijze. De financiële gevolgen daarvan worden vanaf 2016 zichtbaar en leiden in 2017 tot ernstige financiële problemen. Tegelijkertijd zorgen wijzigingen in de financiering, lange wachtlijsten en doorplaatsing voor problemen bij ketenpartners door opstopping. Cliënten blijven langer in zorg dan nodig. Door een financieringstekort stelt Perspektief een vacaturestop in, wat leidt tot personeelstekorten en een hoge werkdruk. ”Perspektief heeft, ondanks signalen, niet tijdig genoeg geanticipeerd in haar bedrijfsvoering”, wordt opgeschreven in de QuickScan. Perspektief sluit 2018 af met een verlies van 800.000 euro.

De inspectie stelt vast dat de voorbereiding op de opname van cliënten tekortschoot en dat de samenstelling van de groepen problematisch was. “Bij de intake wordt er geen nieuwe risicotaxatie uitgevoerd om eventuele problematiek en de risico’s in kaart te brengen. De beschikbare informatie vanuit de plaatsingsbrief is leidend.” Hierdoor ontstond een mismatch tussen de zorgbehoefte en het zorgaanbod. Dit zou hebben geleid tot: “Onwenselijke situaties waarbij cliënten elkaar beïnvloeden en in sommige gevallen elkaar negatief versterken.” Dit was bijvoorbeeld het geval bij de verslavingsproblematiek.

Op 29 oktober 2019 zijn de resultaten van het onderzoek verstrekt aan het college van gemeente Delft. Op 18 december 2019 neemt Barbara Berkelaar afscheid van de stichting. De gemeente Delft geeft uiteindelijk de stichting tot maart 2020 om dit en nog verschillende punten die naar boven komen te verbeteren.

Oud-directeur Marry Broek (links) en directeur Barbara Berkelaar (rechts) | Foto: YouTube Stichting Aanzet, 30 november 2020

Een nieuwe koers voor Aanzet

In 2021 gaat Marry Broek met pensioen, na 29 jaren van dienst: “Mijn ‘kindje’, misschien een groot woord, maar dat was het wel.” In het jaarverslag blikt Barbara Berkelaar terug op de overgang: “We namen afgelopen jaar afscheid van Marry Broek die Aanzet succesvol op de kaart heeft gezet. Het is tijd om handen en voeten te geven aan de nieuwe strategische koers.” Een oud-medewerker memoreert op deze periode: “In het begin was ik blij dat er iemand vanuit buitenaf kwam, iemand met een ander perspectief.” Maar dezelfde medewerker uit de bovenlaag begint al snel breuken te merken in het samenwerken met Berkelaar. Deze medewerker vindt dat Berkelaar te veel nadruk legde op groei, van zowel het team als het aantal nieuwe projecten.

“Want omzetgroei zorgt voor meer budget, zodat wij met zijn allen meer te besteden hebben, een groter bereik realiseren en meer impact kunnen maken.” - Berkelaar in jaarverslag 2021

In het jaarverslag van 2021 is te lezen dat Berkelaar zelf al de risico’s van groei ziet, maar ook de kansen die het brengt: “Aanzet is volop in ontwikkeling en groeit. Een (snelle) groei kan leiden tot groeipijn en uitdagingen. Op zich niks ernstigs, zolang er de juiste keuzes worden gemaakt op de juiste momenten.” Ze kijkt vooruit naar investeringen in kwaliteit en ‘duurzame groei’: “Daar plukken wij uiteindelijk allemaal de vruchten van. Want omzetgroei zorgt voor meer budget, zodat wij met zijn allen meer te besteden hebben, een groter bereik realiseren en meer impact kunnen maken. En het geeft ruimte om te blijven investeren in preventie, onderwijs en maatregelen tegen kansenongelijkheid.” Een oud-medewerker heeft hier een andere kijk op: “Niemand is tegen groei, maar het was altijd een gezonde groei waar goed over werd nagedacht.” Volgens deze medewerker was dit in de tijd van Berkelaar te typeren als ‘ongezonde groei’. De jaarrekeningen beamen dat de stichting sterk groeide: van 2,15 miljoen euro omzet in 2019 naar 3,89 miljoen euro in 2024.

Risico’s die Stichting Aanzet voorspelt voor haar toekomst | Beeld: jaarverslag 2021 stichting Aanzet

Meerdere medewerkers omschrijven de visie van Berkelaar als onvoorspelbaar of wisselvallig. “Je hebt geen idee hoe ze de koers gaat varen, de ene dag wil ze dit en de andere dag dat.”

Een anonieme mail zet de organisatie op scherp: ‘Misbeleid b.berkelaar’

Het is vrijdagmiddag 7 oktober 2022. Barbara Berkelaar is op dat moment ruim anderhalf jaar directeur-bestuurder van Aanzet. Aan het einde van de werkweek ontvangen circa twintig medewerkers een mail van een anoniem mailadres, met als onderwerp: ‘misbeleid b.berkelaar 2015/2019’.

Het gaat om een lange mail van een afzender die zichzelf presenteert als een ‘commissie’ van voormalige leden van cliëntenraden. Twee kan de identiteit of status van deze afzender niet vaststellen. In de mail stelt de afzender dat zij bestuurders en zorgmanagers volgen die volgens hen in het verleden wanbeleid hebben gevoerd in de zorg- en welzijnssector. Berkelaars leiderschap wordt in de mail genoemd als voorbeeld van wat de afzender ‘mismanagement’ noemt. Ook wordt er specifiek verwezen naar haar eerdere functie bij stichting Perspektief.

Zes dagen later, op donderdag 13 oktober 2022, ontvangen de medewerkers van Aanzet een mail namens Berkelaar met een reactie. “Allereerst vind ik het heel spijtig dat dit gebeurt en het is uitermate vervelend dat jullie hiermee worden geconfronteerd”, opent zij haar bericht. In het bericht schrijft Berkelaar dat zij vermoedt dat de mail afkomstig is van iemand die eerder betrokken was bij stichting Perspektief en dat zij overweegt aangifte te doen. “Jullie hoeven je geen zorgen te maken en niets te doen”, sluit zij af in de mail, die door Twee is ingezien.

Groei botst met het subsidiekader

“Het jaar 2022 stond voor een groot deel in het teken van groei. We moesten omgaan met de uitdagingen die de toenemende vraag van gemeenten en scholen met zich meebrachten”, aldus Berkelaar in het jaarverslag van 2022. De stichting groeit van 35 naar 50 medewerkers, Berkelaar stelt in het jaarverslag dat ze het graag sneller ziet gebeuren, maar dat kan niet door de krappe arbeidsmarkt. “Waar Aanzet de afgelopen jaar altijd heeft ingezet op groei door het werven van direct inzetbaar personeel, zal vanaf nu de focus liggen op kwalitatieve groei: verbetering van producten en diensten en van de ondersteunende processen.” Een ander doel voor het komende jaar: zoveel mogelijk reserve opbouwen.

Een anonieme medewerker benadrukt dat ze niet tegen groei is, maar dat dit wel zorgvuldig moet gebeuren. “Het moet op een natuurlijke manier, met altijd in het achterhoofd dat wij werken met kwetsbare gezinnen. Die zijn uiteindelijk het allerbelangrijkste.”

Om ‘efficiënter’ te werken begint directeur Berkelaar door veranderingen in te voeren in het managementteam. In 2022 is het plan dat de stichting een nieuwe ‘filosofie’ gaat toepassen. Er komt verzet uit het managementteam, dit is terug te zien in het jaarverslag. In dit verslag van 2023 blikt de directeur terug op het meningsverschil: “Dit proces is begin van het jaar gestagneerd vanwege een verschil van inzicht in het managementteam. Het vertrek van een managementteamlid dat in 2022 was aangetrokken had grote impact op de organisatie.” Berkelaar schrijft dat er maatregelen zijn genomen. Wat nog rest is het “herstellen van rust binnen het managementteam en het genereren van positieve energie”.

‘Een nieuwe besturingsfilosofie’ | Beeld: jaarverslag 2023 stichting Aanzet

Financiële zorgen en waarschuwingen

Eén van deze medewerkers die in 2023 afscheid nam van de stichting is Peter van den Burg. Hij is van 2022 tot begin 2023 manager bedrijfsvoering bij Stichting Aanzet. Hij is verantwoordelijk voor het opstellen en bewaken van het financiële beleid en de inrichting en werking van de informatievoorziening binnen de stichting en de verantwoording naar de gemeenten.  Hij blikt terug op zijn werk voor de stichting en schetst een minder rooskleurig beeld dan er wordt geschetst in het jaarverslag. Al binnen enkele maanden botst hij met de keuzes van de directeur: “Samenwerkingen zonder gedegen financiële onderbouwingen, grote risico’s, dure trajecten voor inhuur met twijfel over het nut voor Aanzet”, vertelt van den Burg.

Als werknemer van Aanzet zou hij al eind 2022 hebben gewaarschuwd voor de risico’s: “Als we hier structureel mee doorgaan dan gaan we de reserve die in 30 jaar is opgebouwd in 3 jaar opmaken”, zo zou Van den Burg hebben gezegd. Om hem heen merkt hij dat de houding van de directeur zwaar drukt op collega’s. Medewerkers haken af vanwege burn-outklachten. “Dat was voor mij wel de druppel om te zeggen; dit kan zo niet.” Hij vat zijn blik op de omstandigheden uit die tijd kort samen: “Dat is onbehoorlijk bestuur.” Dit is zijn persoonlijke oordeel; een onderzoek loopt nog of hier juridisch sprake van is.

Naar zijn ervaring worden zijn waarschuwingen niet meegenomen door de directeur. Hij zou de voorzitter van de Raad van Toezicht begin 2023 hebben geïnformeerd, met de hoop dat er actie wordt ondernomen. Ook hier voelt hij zich niet gehoord. “Dan weet ik wat mij te doen staat”, concludeert Van den Burg. In februari 2023 kiest hij ervoor om ontslag te nemen. In de ogen van Van den Burg sluit de groeifilosofie van directeur Berkelaar niet aan bij de realiteit en het doel van de stichting. “Het leek alsof het een soort ambitie was om zoveel mogelijk omzet te genereren, terwijl ik zei: Aanzet is geen commercieel bedrijf. Het is afhankelijk van de plannen en de beelden van de gemeenten en wat zij aan financiële subsidies willen verstrekken. Daar moeten we wel binnen blijven.”

Begin februari 2023 stuurt Barbara Berkelaar een mail, die Twee heeft ingezien, naar het gehele team van Aanzet naar aanleiding van het vertrek van Peter van den Burg. “Peter en ik verschillen dusdanig van mening over de koers van Aanzet en stijl van leidinggeven.” Het vertrek van Van den Burg zorgt bij meerdere medewerkers voor onrust. Zo schrijft een medewerker een mail naar Barbara, die door Twee is ingezien: “Ik stuur je deze mail, omdat ik me best zorgen maak en ook een ‘tegengeluid’ wil laten horen in plaats van lezen/luisteren hoe de ene na de andere collega gaat en/of met een burn-out thuis komt te zitten.”

Gemeente Vlaardingen wijst groei deels af

Uit een interne memo van de Vlaardingse ambtenaren blijkt dat de gemeente in 2019 tot en met 2021 ‘te weinig’ geld had uitgegeven aan het inhalen van taalachterstand. De overheid gebruikt risico-indicatoren om in te schatten hoeveel geld er nodig is en geeft op basis daarvan geld dat de gemeente kan uitdelen via subsidies. Om de opgebouwde buffer uit te geven krijgt Stichting Aanzet in 2022 een stuk meer geld. In de memo van 3 oktober 2022 staat dat de miljoen euro extra (bovenop de geplande 1,3 miljoen) niet een structureel bedrag mag zijn, het zou geen ‘gezonde lijn’ zijn om door te zetten. In vet gedrukte letters concluderen zij dat: “De verwachtingen gemanaged moeten worden richting het maatschappelijke veld!” Een week eerder zou dit ook al zijn meegedeeld aan de stichting.

Op 11 oktober spreekt de gemeente weer af met Berkelaar om over de financiën te praten, vooruitkijkend op de subsidieaanvraag 2023. Er wordt specifiek benoemd dat de mindering in de komende jaren geen bezuiniging is en ook geen kritiek op de stichting. Desondanks is een mindering nodig. Berkelaar vindt dat, volgens het gespreksverslag, “Niet onlogisch” klinken. De gemeente stelt tijdens het gesprek voor dat de stichting een aanvraag doet van ‘1,6 á 1,7 miljoen'. In de subsidiejaarbrief geeft de gemeente Vlaardingen aan het bedrag te willen ‘stabiliseren’. Dat wil zeggen: niet te verhogen vergeleken met het vorige jaar.

Ondanks het advies levert stichting Aanzet tot de verbazing van de ambtenaren een aanvraag voor 2,3 miljoen euro aan. Er wordt later in een vertrouwelijke memo op teruggekeken: “In de gesprekken na de ingediende aanvraag sprak Aanzet dat zij zich niets meer herinnerde van de eerdere gesprekken voorafgaand de subsidieaanvraag.” Wethouder Silos herinnert zich de aanvraag: “Ze hadden veel ideeën en bleven daar aanvragen voor indienen.” De gemeente kent daar in eerste instantie 1,9 miljoen van toe, 400.000 euro wordt afgewezen. De stichting moet sleutelen aan hoe ze hun activiteiten in 2023 uitvoeren om tot een kostenbesparing te komen en de helft wordt uit de eigen reserves gehaald.

Bij de peutertoeleiding worden ouders van peuters vanaf twee jaar begeleid bij het vinden van passende peuteropvang. De regeling is bedoeld voor peuters die extra ondersteuning nodig hebben in hun ontwikkeling, met name op het gebied van taal. Stichting Aanzet nam hierin een actieve rol door zelf contact te zoeken met gezinnen en hen te begeleiden bij de toeleiding naar de opvang.

In een brief verwijst de gemeente naar de vele gesprekken die er in de aanloop naar de aanvraag hebben plaatsgevonden. In 2023 scherpt Vlaardingen het beleid aan. “Peutertoeleiding[Tv14.1] is dan niet meer alleen dat je bij de ouders thuiskomt, iets wat stichting Aanzet altijd enorm goed heeft gedaan, maar ook dat ze bij de peuterspeelzaal moesten aankomen”, vertelt wethouder Silos. Het verschil in definitie is bepalend voor hoe het succes van stichting Aanzet wordt gemeten. “We zijn er strenger op gaan toezien dat die stap ook echt wordt gemaakt. We hebben stichting Aanzet er ook stevig op bevraagd.”

De gemeente eist verbetering: de andere projecten “waren heel mooi, maar onze focus ligt bij meer peuters bij de opvang krijgen”, aldus de wethouder. Die ‘focus’ heeft de wethouder naar eigen zeggen vaak moeten benadrukken in gesprekken met de stichting. “Er zijn wel heel veel gesprekken gevoerd.” Deze verandering gaat volgens de wethouder om een cruciaal punt in de ontwikkeling van een kind te waarborgen. Kinderen ontwikkelen veel van hun taal tussen hun tweede en vierde levensjaren. De taken worden ook scherper verdeeld: Stichting Aanzet moet zich voortaan beperken tot kinderen van 2 tot 4 jaar, kinderen vanaf 4 jaar krijgen de hulp via de scholen. Een duidelijke nadruk ligt op de kinderen in de Westwijk, waar volgens de wethouder de risico’s op taalachterstand groter zijn. Maar dit moet binnen het wettelijke kader vallen: hulp voor onderwijsvoorbereiding voor kinderen tussen de 2 en 4 jaar oud. Alle andere activiteiten die Stichting Aanzet daar kan doen moeten worden voorgesteld aan het Nationaal Programma Bureau Westwijk.

De problemen met subsidieaanvragen werken door in de verdere financiële planning van de stichting. Er begint een breuk te ontstaan in de begrote inkomsten en de werkelijke inkomsten. In 2023 is dit verschil 138.000 euro, in 2024 loopt het verschil op tot 486.000 euro. De voorspelde groei en het voortduren van projecten komt niet uit. Met het oplopen van de personele kosten wordt duidelijk dat er niet wordt afgeschaald, ondanks de tegenvallende inkomsten.

 

Medewerkers zoeken gehoor bij de Raad van Toezicht

Het is 29 maart 2023. Het gesprek met de Raad van Toezicht, dat door het vijftiental medewerkers is aangevraagd, vindt plaats op een locatie buiten het kantoor. Tweeënhalve week daarvoor hebben vijftien medewerkers een anonieme mail gestuurd naar Raad van Toezicht waarin zij hun zorgen uitten over het beleid van directeur Barbara Berkelaar. Berkelaar is er mee akkoord gegaan dat het gesprek zonder haar plaats zal vinden. Ze schrijft voorafgaand nog in mailcontact, ingezien door Twee, dat ze van andere medewerkers positieve geluiden hoort en dat die het “jammer vinden dat de mail anoniem is.”

De medewerkers hebben gezamenlijk negen brieven meegenomen. Sommigen zijn er zelf bij anderen zouden vanwege medische omstandigheden niet kunnen of voelden zich er niet comfortabel bij. Tijdens het gesprek zijn de brieven voorgelezen aan de Raad van Toezicht. In deze brieven, bestaande uit zeventien kantjes, komen gedetailleerde situaties aan bod waar de medewerkers over vertellen.

 Er waren voorbeelden van situaties waarin zij zich onprettig voelden doordat de directeur bot uit de hoek kwam, wat ertoe zou leiden dat medewerkers hier thuis nog last van hadden.

Het gesprek verloopt niet zoals de medewerkers wensen: velen van hen geven aan zich niet gehoord te voelen. Na dit gesprek ontvangen de medewerkers een mail van Yvon van der Steenhoven, de voorzitter van de Raad van Toezicht. “Allereerst bedankt voor jullie openheid. Daarnaast willen wij nogmaals benadrukken dat het niet de normale gang van zaken is, dat wij als Raad van Toezicht zorgen van medewerkers aanhoren zonder aanwezigheid van het bestuur en management.”

Van der Steenhoven geeft namens de Raad van Toezicht advies over de ontstane situatie. “Ons advies voor wat betreft het vervolg is dat Barbara samen met jullie kijkt wat er moet gebeuren en of er hulp moet komen om met elkaar te praten over de zorgen.” De voorzitter sluit haar mail af met: “Wij hebben alle vertrouwen in Barbara dat zij dit proces met empathie en zorgvuldigheid zal afhandelen.” Eén week later volgt er een mail van Berkelaar met het verzoek om met haar persoonlijk in gesprek te gaan. Dit gesprek vindt ruim één maand later plaats op 24 mei 2023, zo leest Twee in mailcontact.

Interieur van het kantoor van stichting Aanzet | Foto: privé

Op woensdag 31 mei stuurt Berkelaar een mail aan de hand van het gesprek. Vier medewerkers waren aanwezig tijdens het gesprek. “Het was naar om te horen dat ik collega’s onbedoeld gekwetst heb, maar het was wel nodig om dit uit te spreken om met elkaar verder te kunnen.” In deze mail neemt Berkelaar vier punten door. Eén daarvan is: “Het managementteam gaat aan de slag met duidelijke, eenduidige communicatie en ikzelf zal onderzoeken hoe en wanneer ik mijn stijl van communiceren meer kan laten aansluiten.”

Twee stelde aan directeur Barbara Berkelaar en de Raad van Toezicht vragen over hun rol en verantwoordelijkheid binnen stichting Aanzet. Daarbij ging het onder meer om keuzes in het bestuur, signalen die zij ontvingen over het functioneren van de organisatie en de manier waarop zij daarop hebben gehandeld. Ook is gevraagd hoe zij zelf reflecteren op hun handelen in aanloop naar het faillissement. Zowel Berkelaar als de Raad van Toezicht hebben besloten niet in te gaan op de vragen.

2024: een tussenjaar met scherper toezicht

De subsidieaanvraag voor 2024 gaat niet van een leien dakje: “Op dit moment is de subsidieaanvraag voor 2024 nog niet conform de afgesproken werkwijze en mist de focus op Peutertoeleiding”, leest een brief van de gemeente. De gemeente besluit over te gaan op wat zij een ‘tussenjaar’ noemen. De gemeente onderbouwt met cijfers dat het bereiken van peuters lager uitvalt in Vlaardingen tegenover de rest van het land: 52 procent tegenover 80 tot 90 procent. Ook benoemt de gemeente dat het niet duidelijk is waarom peuters niet doorstromen nadat ze door Aanzet zijn benaderd. De gemeente verplicht de stichting dit te monitoren en per kwartaal aan te leveren wat de cijfers zijn. In het tussenjaar gaan de gemeente en stichting Aanzet nauwer samen toewerken naar de aanvraag voor 2025.

Zwijgcultuur op de werkvloer

Als gevolg van de onrust heeft er in april 2024 een tevredenheidsonderzoek plaatsgevonden. Hier zouden medewerkers op hebben aangestuurd. 92 procent van de medewerkers heeft meegewerkt aan deze enquête. In de resultaten is te zien dat 30 procent zich niet ondersteund voelt door de (direct) leidinggevende en 26 procent zich niet veilig voelt om zijn of haar mening te kunnen uiten binnen Aanzet. Elf medewerkers geven aan zich in de twaalf maanden voorafgaand aan deze enquête zelden, soms vaak of heel vaak te maken te hebben gehad met agressie door middel van woorden. Eén medewerker heeft te maken gehad met lichamelijke agressie en één medewerker met ‘seksueel onprettig gedrag’.

Uit de enquête komt naar voren dat de grootste mogelijkheden tot verbetering voor de stichting liggen bij de thema’s ‘samenwerking binnen de organisatie’ en ‘communicatie en informatie’. Het is niet bekend wat er uiteindelijk is gedaan met de uitslag van deze enquête.

De Raad van Toezicht (RvT) houdt toezicht op de stichting en ziet toe op de strategie en het beleid. Daarnaast is de RvT verantwoordelijk voor het benoemen, beoordelen en (waar nodig) ontslaan van de directeur-bestuurder. In die rol treedt de Raad van Toezicht op als formele werkgever van de directeur-bestuurder. Yvon van der Steenhoven is de voorzitter van de Raad van Toezicht. De dagelijkse leiding van de stichting ligt bij directeur-bestuurder Barbara Berkelaar.

.

Bureaus in het kantoor van stichting Aanzet | Foto: privé

De rol van de wethouder en veranderend gemeentelijk beleid

Jacky Silos is sinds 2018 wethouder in Vlaardingen namens het CDA. In haar rol als wethouder is zij verantwoordelijk voor een aantal belangrijke maatschappelijke thema’s, waaronder zorg, jeugd en onderwijs. Stichting Aanzet is sinds dag één onderdeel van haar portefeuille; ze staat aan het hoofd van het gemeentelijke beleid rondom onderwijsachterstanden.

Ze reflecteert op de aanloop naar de subsidieaanvraag voor 2025: “We vonden dat de aanvragen te veel gericht waren op andere activiteiten dan peutertoeleiding, dus we gaan die aanvragen niet meer honoreren. We hadden ze dat overgangsjaar gegeven en daarna hebben we dat wel willen handhaven. Dat was wel een grote verandering voor stichting Aanzet, maar wel een verandering waar we met zijn allen lang naar toe hebben gewerkt.” Het zijn genoeg signalen voor de gemeente om volgende maatregelen te nemen.

De wethouder legt uit dat scholen sinds 2006 landelijk niet meer verplicht zijn om diensten bij één vaste aanbieder in te kopen. Vlaardingen handhaafde die verplichting toch, als enige gemeente in Nederland. In de praktijk betekende dit dat lokale scholen hun diensten moesten inkopen bij stichting Aanzet. Volgens de wethouder zijn sommige scholen daar niet meer zo blij mee, ze vragen om meer keuzevrijheid. De gemeente legt het op tafel in de gesprekken met de stichting. Ondertussen stapelen de interne problemen bij de stichting zich op.

Onderzoek naar sociale veiligheid

Het is juni 2024. Verschillende medewerkers doen een melding bij de Inspectie van Volksgezondheid en bij de Arbeidsinspectie. Uiteindelijk wordt aan de hand van één van deze meldingen bij de Arbeidsinspectie, die gedaan werd onder het mom van sociale veiligheid, een onderzoek gestart. In september vindt dit onderzoek plaats. Medewerkers geven aan dat het onderzoek is opgeschaald van één persoon die een halve dag langskomt naar vier personen die twee volle dagen langskomen om met iedere medewerker in gesprek te gaan. 

De Arbeidsinspectie bevestigt aan Twee dat zij onderzoek hebben gedaan: “Er is door ons een maatregel in de vorm van een eis opgelegd”, maar de instantie kan geen informatie over het onderzoek delen of wat de inhoud van deze eis is. De inspectie heeft niet aangegeven waarop deze eis betrekking heeft en of sprake was van al dan niet ernstige overtredingen.

Twee heeft bij Barbara Berkelaar en de Raad van Toezicht naar signalen over de interne organisatie, waaronder zorgen van medewerkers, sociale veiligheid, ziekteverzuim en arbeidsconflicten navraag gedaan. Zowel Berkelaar als de Raad van Toezicht hebben geen reactie gegeven.

Cao-wijziging vergroot de onrust

In november 2024 krijgen medewerkers te horen dat de stichting overstapt op een nieuwe cao. De medewerkers volgen de cao voor primair onderwijs. Volgens de stichtingsbestuurders zouden hun werkzaamheden beter passen bij de cao Sociaal Werk. Dit is een cao met lagere lonen en andere vakanties. Intern is er overlegd met de ondernemingsraad, maar vakbonden zijn pas later in het proces door medewerkers ingeschakeld. Natasja Heuwer van de CNV raakte betrokken: “De onrust hierover was groot. Ze zouden vakantiedagen en salaris moeten inleveren.”

Volgens Heuwer zijn de vakbonden ten onrechte niet eerder ingeschakeld door het stichtingsbestuur. Naast CNV raken ook FNV en AVS betrokken. De vakbondsonderhandelaars stonden versteld van de opkomst bij medewerkersbijeenkomsten: bijna iedereen zou aanwezig zijn geweest. “Mensen zaten ook met de onveilige situatie die ze voelden op de werkvloer. Die had niet alleen te maken met de cao, maar ook hoe ze werden aangestuurd en hoe er leiding werd gegeven bij de organisatie.”

Jantien van Oppen, betrokken namens FNV merkte al snel dat er problemen waren naast de cao-verandering: “Er was best wel wat mis. Er zaten mensen langdurig ziek thuis vanwege de onveilige werksituatie. Ook hadden er mensen ontslag genomen die langdurig in dienst waren.” De onderhandelaars noemen het destijds onderling een complex ‘hoofdpijndossier’. De vakbonden adviseren de medewerkers niet de nieuwe overeenkomst te tekenen. De onderhandelaars zoeken naar een overgangsregeling, wat tijd kost. “Zij hebben ons wel verweten dat wij vertraagd zouden hebben, terwijl zij degenen zijn die ons helemaal niet betrokken hebben.”

De Raad van Toezicht geeft als een van de redenen van het faillissement het vertragen en tegenhouden van de cao-wijziging. Van Oppen van de FNV gelooft niet, in tegenstelling tot de stichtingsbestuurders, dat het heeft meegespeeld in het faillissement: “Dat lijkt me sterk, dan was de organisatie al ongezond.” Ook volgde stichting Aanzet al decennia deze cao. De periode dat de vakbonden betrokken waren omschrijft Heuwer als ‘een rollercoaster’. Belangrijke stukken laten op zich wachten en er zou geen rekening worden gehouden met de medewerkers: er zou veel druk zijn geweest om de wijziging door te voeren vanuit de bovenlaag van de stichting: “Die druk voerde de werkgever wel heel hoog op bij de werknemers”, vertelt Heuwer. Dat ondertussen de subsidieaanvragen deels zijn afgewezen baart de vakbonden zorgen over de bestaanszekerheid van de stichting in de toekomst. Enkele maanden later lopen de onderhandelingen spaak door het einde van stichting Aanzet.

De subsidieaanvraag voor 2025 strandt

In de periode van september 2024 tot en met maart 2025 ontstaat er een complexe uitwisseling van aanvragen en afwijzingen rondom de subsidie voor het jaar 2025. De eerste aanvraag wordt aan het eind van de zomer ingediend, deze bedraagt 1,7 miljoen euro. De aanvraag is volgens ambtenaren slecht verwoord en onduidelijk: genoeg redenen om een deel af te wijzen. In een door Twee opgevraagde mailwisseling klagen ze: “Vorig jaar dacht ik met mijn 13 A4’tjes Subsidiebesluit 2024 voor Aanzet mijn meest monsterlijke brief in mijn ambtelijke carrière te hebben geschreven. Helaas… Deze brief staat nu op plek 2. Heel veel activiteiten vallen buiten het gemeentelijk beleid, de nadere subsidieregeling, of aanvraag is onvolledig beschreven.” Een gemeentelijke jurist reageert: “Ik ben er eindelijk doorheen. Wat een bewerkelijke en complexe subsidieaanvraag is dit.” De jurist concludeert: “Het is een grote subsidieaanvraag waarvan het overgrote bedrag wordt afgewezen op verschillende gronden, terwijl in de voorgaande jaren deze organisatie voor de meeste van die onderdelen wel subsidie heeft gekregen. Daarom moeten die afwijzingen goed gemotiveerd worden.”

‘Meest monsterlijke brief in mijn ambtelijke carrière’ - Vlaardingse ambtenaar

Op 20 december 2024 wordt een groot deel, bijna 500.000 euro, van de aanvraag afgewezen: meer dan 700.000 wordt opgeschort. Dat wil zeggen dat het tijdelijk wordt ontzegd maar onder voorwaarden nog kan worden ingewilligd. De gemeente ontvangt een brief dat men ‘onaangenaam verrast’ is door de afwijzing. De ambtenaren sturen terug dat er veertien communicatiemomenten zijn geweest die de stichting had kunnen meenemen alvorens de aanvraag werd ingediend. Van het opgeschorte gedeelte wordt eind januari nog 650.136 euro toegezegd, maar het grootste gedeelte zal niet worden overgemaakt vanwege het faillissement.

Gemeente weigert noodsteun: ‘Bedrijfsvoering eigen verantwoordelijkheid’

In mei 2025 is het voor de gemeente duidelijk dat de stichting in zeer zwaar weer terecht komt. Op 16 mei stuurt de voorzitter van de Raad van Toezicht, Yvon van der Steenhoven, een brief: “Aanzet doet een verzoek om extra financiële middelen van 500.000 euro om haar liquide positie te verbeteren." De toezichthouders van de stichting geven verschillende redenen voor het opdoemende noodlot van de stichting: ‘de onrust’ als gevolg van de cao-verandering, het hoge verzuim, de subsidievermindering, een niet sluitende begroting en de ‘huidige risicovolle liquiditeitsprognose’.

De bestuurders verkennen scenario’s voor het faillissement. Op tafel leggen zij onder meer een overname door de Vlaardingse stichting Minters, maar om het te bewerkstelligen is er meer geld nodig vanuit de gemeente. De gemeente reageert: “De gemeente Vlaardingen wijst uw verzoek tot financiële middelen van 500.000 euro af. Het verbeteren van de liquide positie van een stichting is geen grond voor een subsidieverstrekking uit publieke middelen van een gemeente. De bedrijfsvoering is de verantwoordelijkheid van de organisatie zelf.”

Wethouder Silos reflecteert op deze afwijzing: “Wat wij subsidieerden, ze pasten daar niet helemaal bij. Ze hebben zich er niet op voorbereid.” Bij wie ligt de schuld daarvan? “Het is niet aan de gemeente om die voorbereiding te doen, het is aan ons om van tevoren aan te kondigen dat die verandering gaat komen.” Ook had de stichting volgens de wethouder andere geldbronnen en opdrachtgevers kunnen aanboren. De wethouder ziet in dat de gemeente ook anders te werk had kunnen gaan: “We hebben hier veel verloop van personeel gehad en dat heeft de zaak geen goed gedaan. Ik denk dat stabiliteit altijd erg plezierig is en dat wij die niet altijd hebben geboden.”

Faillissementsverklaring en onderzoek mogelijk onbehoorlijk bestuur

Op 1 juli 2025 is stichting Aanzet failliet verklaard door de rechtbank van Rotterdam. De stichting heeft geen geld meer en het ziekteverzuim is opgelopen tot wel 30 procent. De curator, een advocaat die is aangesteld door de rechter, doet sindsdien onderzoek naar het faillissement en overziet de verkoop van bedrijfsonderdelen om de schade te beperken. In zijn verslag van 3 november 2025 komt onder andere naar voren dat hij onderzoek doet naar de mogelijkheid van onbehoorlijk bestuur. Zijn derde verslag, van 3 februari 2026, maakt duidelijk dat dit onderzoek nog steeds loopt.

De curator onderzoekt ook of er delen van de stichting zijn verkocht in de maanden voor het faillissement, waardoor schuldeisers zouden worden benadeeld. In zijn meest recente rapporten is te lezen dat hij aanwijzingen ziet dat er iets dergelijks heeft plaatsgevonden: “Naar mening van de curator kwalificeert een aantal betalingen als paulianeus”. Dat wil zeggen het benadelen van schuldeisers doordat een ondernemer of directie vlak vóór een faillissement bewust bezittingen weggeeft, te goedkoop verkoopt of sommige schuldeisers voortrekt. Als dat het geval is worden die transacties teruggedraaid. Verder zegt de curator: “In onderzoek. In de komende verslagperiodes worden hier vervolgstappen in gezet.”

Wethouder Silos van Vlaardingen noemt het onderzoek passend bij de rol van een curator. “Ik denk dat dat op het pad ligt van een curator, om te kijken hoe een faillissement zo ver heeft kunnen komen en dat dit een vraagstuk is dat vaak speelt”, zegt de wethouder. “Je wilt natuurlijk nooit dat een stichting zich schuldig maakt aan wanbeheer. Ik kan daar verder geen uitspraken over doen, omdat ik geen inzicht heb in hun financiën.”

Ook de gemeente Schiedam reageert terughoudend. Verantwoordelijk wethouder Petra Zwang benadrukt dat het onderzoek volledig bij de curator ligt. “Dit onderzoek valt onder de verantwoording van de curator,” laat zij weten. Wel geeft zij aan dat de gemeente geld heeft teruggevorderd voor activiteiten die Stichting Aanzet niet heeft uitgevoerd.

Dezelfde vragen zijn voorgelegd aan wethouder Denise Mulder van Maassluis. Zij zegt het onderzoek te begrijpen gezien het plotselinge faillissement. “Hopelijk wordt in dat onderzoek de gehele organisatie onder de loep genomen, zodat er een volledig beeld ontstaat van de oorzaak van het faillissement”, aldus Mulder.

Aan Berkelaar, de Raad van Toezicht en de curator legde Twee vragen voor over het financiële beleid van de stichting. Deze vragen richtten zich op groeiambities, afgewezen subsidieaanvragen, waarschuwingen over financiële risico’s en het uiteindelijke faillissement. De curator werd daarnaast gevraagd hoe hij het financiële handelen van de stichting beoordeelt en of er mogelijk sprake is geweest van wanbeheer. Berkelaar, de RvT en de curator hebben geen reactie gegeven op de vragen van Twee.

Wat overblijft na het faillissement

“Ja, verschrikkelijk.” Voormalig directeur van stichting Aanzet Marry Broek herhaalt: “Verschrikkelijk. Echt, dit kan niet. Vijf jaar geleden was het nog zo'n prachtige organisatie én financieel gezond. Wat is er gebeurd? Maar ja, je weet het niet.” Toch denkt Broek er nog over na. “Ik heb er ook wel veel over gesproken. We deden het ergens voor en dan denk ik: deze mooie organisatie die zoveel ouders geholpen heeft. Ik durf echt te zeggen dat kinderen een betere schoolcarrière hebben doorgemaakt. En dan te bedenken dat het nu stopt, het kan eigenlijk niet.” Het werk was nog niet klaar: “Er zijn projecten die zo mooi en waardevol waren dat ik denk: maar wie doet dat dan nu en hoe kan dat dan? Ik weet het niet”, verzucht de oud-directeur.

Geannuleerde activiteit van Stichting Aanzet | Foto: Instagram stichtingaanzet, 24 juli 2025

 “Centrum Jeugd en Gezin krijgt de taak van peutertoeleiding, het belangrijkste dat Aanzet deed. CJG doet dat al in heel Nederland, vanaf nu ook hier. Die taak is in goede handen”, vertelt wethouder Silos over de toekomst van onderwijsachterstand in Vlaardingen. Scholen willen al meer keuzevrijheid: “Sommige gaan het zelf inrichten, anderen hebben het personeel dat er liep vanuit Aanzet aan zich gebonden.” “We kijken nog naar de andere activiteiten en taken, maar dat waren geen verplichte taken.” Als voorbeeld noemt de wethouder de ‘Voorleesexpress’, er wordt nu gekeken of de bibliotheek dat over kan nemen.

In Maassluis zijn de taken die Aanzet daar vervulde ook snel overgenomen door andere partijen. Daar was Aanzet altijd al één van de velen partners, een andere positie dan in Vlaardingen: “Wij hebben nu geen reden tot zorgen”, laat de Maassluisse wethouder Denise Mulder weten. De verantwoordelijke wethouder van Schiedam Petra Zwang geeft schriftelijk ook aan dat er geen zorgen opspelen. “De wettelijke taak die de stichting voor de gemeente uitvoerde is in de zomer van 2025 overgenomen door een andere organisatie.”

Aan de hand van vragen vanuit Twee die in september 2025 zijn gesteld aan gemeente Vlaardingen wordt er onderling overlegd door ambtenaren, vanuit het Woo-verzoek is dit terechtgekomen bij Twee. Zo schrijft een beleidsadviseur onderaan een mail dat ‘men’ de schuld van het faillissement wil toeschrijven aan de gemeente. “Het is geenszins de gemeente haar schuld”. Het faillissement zou volgens de ambtenaar komen omdat de stichting al langere tijd in zwaar weer verkeerde. Hierbij wijst de ambtenaar naar onder meer de bedrijfscultuur en de bedrijfsomvang die volgens de adviseur sterk is gegroeid tussen 2022 en 2024.

Wethouder Silos concludeert over de groei dat er een mismatch is ontstaan tussen taken en financiering. “Als je zegt: wij gaan alleen nog deze taken subsidiëren, maar je personeel is ingericht op meer taken dan waar je subsidie voor krijgt, dan zit daar een gat tussen dat niet per se aan de gemeente is om te dichten.” Volgens Silos wordt daarbij al snel naar de gemeente gewezen. “Vanuit de stad, de gemeenteraad en vanuit de pers heb ik ook wel die indruk gekregen dat het de schuld is van de gemeente, als je dat niet lang van tevoren aankondigt, dan snap ik dat wel, maar dat hebben we wel gedaan. We hebben wel lang van tevoren gezegd dat we minder subsidie zouden gaan geven.”

Over de rol van de bedrijfscultuur bij het faillissement is Silos terughoudend. “Dat weet ik niet. Ik kan me bijna niet voorstellen dat een bedrijfscultuur de reden is van een faillissement.”