Leegstand daalt, maar de oude Hoogstraat ‘gaat er nooit meer komen’ in Schiedam

De Schiedamse binnenstad ging van kampioen leegstand in 2017, met één vierde van de panden die leegstond, naar een bezetting van 93 procent. Een flinke groei die ook terug te zien is in het Koopstromenonderzoek Randstad 2025. Hierin staat Schiedam in de top tien winkelgebieden met de grootste relatieve omzetgroei, van de 415 onderzochte gebieden.

De binnenstad ontwikkelt zich daarmee niet alleen als winkelgebied, maar ook als plek voor horeca, cultuur en ontmoeting, aldus het onderzoek. Dat herstel kwam er niet vanzelf en betekent volgens betrokkenen niet dat de binnenstad af is. “De rollen die iedereen gepakt heeft, zo'n tien, vijftien jaar geleden, die moeten gepakt blijven”, zegt oud-wethouder Marcel Houtkamp hierover.

 ‘Hoe kunnen we dat nou omdraaien?’

De verandering in de binnenstad en specifiek de Hoogstraat is niet vanzelf gegaan. Jarenlang worstelde de gemeente met de vraag hoe de leegstand in de binnenstad kon worden aangepakt. Oud-wethouder Marcel Houtkamp, die de binnenstad in zijn portefeuille had, herinnert zich hoe de cijfers hem en zijn collega’s bezighielden.

 “Als je steeds cijfers krijgt van: de leegstand neemt toe. Dan ga je op een gegeven moment ook denken: ‘Waar zijn we mee bezig? Hoe kunnen we dat nou omdraaien?’” Volgens Houtkamp was het een ingewikkeld proces, waarbij veel partijen betrokken waren. “En dan was er natuurlijk ook nog de gemeenteraad. Die het ook niet altijd met zichzelf eens was over hoe we de problemen aan moesten pakken.”

Een voor- en nafoto van panden op de Hoogstraat | Foto: gemeente Schiedam 

Van winkelen tot wonen

Ook raadslid John Maris, destijds actief voor Progressief Schiedam-GroenLinks en inmiddels raadslid voor Pro Schiedam, zag dat de traditionele winkelstraat steeds moeilijker overeind te houden was. “Het was trekken aan een dood paard.”

Een belangrijke verandering was dat winkelpanden werden omgebouwd tot woningen. Zo ontstond onder andere ruimte voor studenten en jongeren. Op dit besluit kwam aanvankelijk veel weerstand, maar vanaf 2014 gaf de gemeenteraad daar volgens Maris ruimte voor.

Het zorgde inderdaad voor minder leegstand, maar ook voor een voorgoed veranderd winkelaanbod.

Discussie over straatstenen vertraagde proces

Maris vindt dat de discussie over die nieuwe functie te lang heeft geduurd. “Ik denk dat we daar acht jaar verloren zijn", zegt hij. "Dat is heel veel tijd en in die tijd wordt de schade alleen maar groter.”

Raadslid Catelijne de Groot, destijds raadslid voor het Algemeen Ouderen Verbond en tegenwoordig voor 50PLUS, sluit zich daarbij aan. Over die tijd vertelt ze: “Als je dan ziet dat er ook nog geruzied wordt over de straatstenen en het straatmeubilair. Dan denk ik van ja, we zijn bezig om de stad te verbeteren. Waarom moet daar zo lang over gezeurd worden?”

Een voor- en nafoto van panden op de Hoogstraat | Foto: gemeente Schiedam 

Gemeente moet blijven investeren

Dat de cijfers nu positiever zijn, betekent volgens Houtkamp niet dat de gemeente achterover kan leunen. “Die evenementen en die musea, dat Museumkwartier: allerlei dingen die de stad leuk maken. Dat moet gewoon blijven, want er komen mensen. En als er geen mensen komen. Dan ga je weer de verkeerde kant op.”

Ook mist er volgens De Groot nog een breder winkelaanbod: “Alle leuke winkels daar zijn er een heleboel van weg. En je ziet juist veel kappers, nagelstudio's en dat soort dingen. Het is leuk voor een bepaalde doelgroep. Maar je moet gewoon veel breder kijken. En daar mag nog best wel in geïnvesteerd worden.”

En wie hoopt op een terugkeer van de Hoogstraat zoals die er dertig of veertig jaar geleden uitzag, moet volgens Maris rekening houden met een andere toekomst. “Er zijn Schiedammers die verlangen enorm terug naar die Hoogstraat van 30, 40 jaar geleden. Die gaat er nooit meer komen.”