Dertien tolboetes A24 van tafel: ministerie kan herinneringen niet aantonen

De uitspraken volgen op de eerste rechtszaken over de nieuwe elektronische tolheffing op de A24. Tijdens de zitting eind mei stelden meerdere bestuurders dat zij nooit een betalingsherinnering hadden ontvangen voordat de boete op de mat viel. Ook vroegen zij zich af hoe betalingen volgens het systeem waren verwerkt.

De Blankenburgverbinding, die sinds december 2024 de A15 en A20 met elkaar verbindt, is de eerste Nederlandse snelweg waar volledig elektronisch tol wordt geheven. Weggebruikers kunnen de tol vanaf zeven dagen vóór de rit tot uiterlijk 72 uur na de rit betalen. Wie dat niet doet, ontvangt eerst een betalingsherinnering. Pas daarna kan een bestuurlijke boete volgen.

De rechtbank geeft de automobilisten op een belangrijk punt gelijk. Volgens de rechter moet het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat kunnen bewijzen dat de betalingsherinneringen daadwerkelijk zijn verstuurd. Die herinneringen zijn namelijk een verplichte stap voordat een boete mag worden opgelegd.

Betalingsherinneringen verwijderd uit systeem ministerie

Tijdens de rechtszaak kon het ministerie alleen een standaardvoorbeeld van de betalingsherinnering en algemene informatie over de verzending laten zien. De echte betalingsherinneringen waren inmiddels uit de systemen verwijderd, onder meer vanwege privacyregels.

Volgens de rechtbank is dat niet voldoende. Voordat een boete mag worden opgelegd, moet eerst een betalingsherinnering zijn verstuurd en moet de extra betaaltermijn zijn verstreken. De rechter moet kunnen controleren of dat ook echt is gebeurd, wat er in de herinnering stond en naar welk adres die is verstuurd. Omdat het ministerie dat in veel zaken niet meer kon aantonen, zijn dertien boetes geschrapt.

Automobilisten blijven verantwoordelijk volgens de rechter

De rechtbank benadrukt wel dat automobilisten zelf verantwoordelijk blijven voor het op tijd betalen van de tol. Ook als de betaling automatisch verloopt via een betaaldienst, blijft de kentekenhouder daarvoor verantwoordelijk.

Wel vindt de rechtbank dat het ministerie in sommige gevallen te veel boetes heeft opgelegd. Zo kregen enkele bestuurders meerdere boetes doordat één fout of misverstand leidde tot meerdere onbetaalde ritten. Bijvoorbeeld omdat een automatische betaaldienst tijdelijk niet werkte of omdat een betaling te laat was verwerkt. Volgens de rechtbank had het ministerie in die situaties kunnen volstaan met één boete. Het E-tol-systeem was nog nieuw en de verschillende overtredingen kwamen allemaal voort uit dezelfde fout.

Foto: Twee

Vijf boetes wél terecht

Niet alle automobilisten kregen gelijk van de rechtbank. Vijf boetes blijven staan. Dat geldt bijvoorbeeld voor bestuurders die dachten dat zij nog een tegoed hadden opgebouwd met eerdere betalingen of die betaalden met een betalingskenmerk dat bij een andere rit hoorde. Volgens de rechtbank heeft het ministerie in die zaken voldoende aangetoond dat de tol niet is betaald.

Met de uitspraken wil de rechtbank duidelijk maken dat automobilisten de tol gewoon moeten blijven betalen. Wel moet het ministerie, volgens de rechtbank, kunnen bewijzen dat het de regels heeft gevolgd voordat een boete wordt opgelegd. Ook moet beter worden gekeken of het redelijk is om meerdere boetes op te leggen als die allemaal voortkomen uit dezelfde fout.

Ombudsman

Recent kwam er kritiek op het tolsysteem vanuit de ombudsman. De nationale ombudsman Reinier van Zutphen pleit voor een gratis betalingsherinnering bij gebruik van de A24. De manier van tol betalen voor de nieuwe snelweg tussen Vlaardingen en Rozenburg zorgt volgens Van Zutphen voor veel klachten. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft inmiddels laten weten onderzoek te gaan doen om de tolbetalingsproblemen op de Blankenburgverbinding aan te pakken.